24 Sentyabr 2019

00:00:00 (GMT+5)

Toshkent +16 °C

Salomatlik
29 May  2019 1142

Ozish haqida bilmoqchi bo‘lganlarimizning qay biri to‘g‘ri, qay biri noto‘g‘ri?

Sport ustasi, maslahatchi-murabbiy, dietolog, bodibilding bo‘yicha O‘zbekiston va Markaziy Osiyo chempioni Javod Imomov parhez, to‘g‘ri taomnoma tuzish va ovqatlanish haqida eng ko‘p tarqalgan noto‘g‘ri tushunchalar haqida so‘zlaydi.

 

12.00 ga qadar xohlagan taomni iste’mol qilish mumkin, 18.00 dan keyin ovqatlanish mumkin emas

- Bu afsona. Aslida 18.00 dan keyin ovqatlanishni cheklash bo‘yicha tavsiyalar ilmiy asosga ega emas. Yengil tamaddi noto‘g‘ri bo‘lmaydi, lekin unutmang, oxirgi taom uyqudan uch-to‘rt soat oldin qabul qilinishi lozim. 12.00 ga qadar qancha va nimani iste’mol qilish mumkinligi borasidagi tasdiq ham yanglish fikr. Agar oddiy uglevodlar (shirinliklar va un mahsulotlari)ni katta miqdordagi iste’mol qilsangiz, juda tez semirib ketasiz, bu yerda mahsulotlarning qay vaqtda yeyilishi ahamiyatga ega emas.

Hatto, parhez tutganda ham, baquvvat nonushta kerak

- Bu bor gap. Nonushta qilish kerak, chunki hozirgi ishlaydiganlarning ko‘pchiligi tushda ovqatlanish uchun vaqt topa olmaydi, shundan keyingi to‘laqonli ovqatlanish esa faqat kechqurun bo‘ladi. Oshqozon-ichak trakti faoliyati, vaznni, va albatta, salomatlikni me’yorida saqlab turish uchun esa muntazam ovqatlanish talab etiladi. Ovqatlanishlar orasidagi tanaffus to‘rt-besh soatdan oshmasligi kerak, negaki ovqat hazm bo‘lishi lozim. Nonushta uchun turli bo‘tqalar, nordon sut mahsulotlari, quymoqlar, bug‘doy unidan yopilgan nonlarni tavsiya qilaman.

Vaznni yo‘qotish uchun nondan voz kechishi kerak

- Bu shart emas. Buning siri oddiy: oliy navli undan tayyorlangan oq nonni qora non bilan almashtiring. Axir, nonning oziq tolasi modda almashinuvini me’yorlashtirishga, ya’ni vazn yo‘qotishga yordam beradi, tanani modda almashinuvdan hosil bo‘lgan mahsulotlar va zaharli moddalardan xalos etadi, ortiqcha xolesterin va qandni chiqaradi. Bundan tashqari, donli nonda barcha biologik faol moddalar va ye vitamini saqlanib qolgan bo‘ladi.

Ozish uchun qand o‘rnini bosuvchilarni iste’mol qilish kerak

- Qand o‘rnini bosuvchi steviya, degan o‘simlik mavjud. Undan oddiy qandga qaraganda 200 marta shirinroq ekstrakt olinadi! U qondagi qand miqdorini oshirmaydi, shu bois insulin chiqarilishini qo‘zg‘atmaydi, aynan, o‘sha ikkinchisi, vazn oshishiga sabab bo‘ladi.

Biroq sog‘lom odamning diabetda tavsiya etiladigan oziq-ovqatlarni iste’mol qilishiga hojat yo‘q (qand o‘rnini bosuvchi mahsulot ulardan biri). Vazn yo‘qotishning siri oddiy: to‘g‘ri va foydali ovqatlanish, oddiy uglevodlar (shokolad, qandolat mahsulotlari, sirlangan pishloq, tvorog massasi, yog‘li shirin nonlar, holva, qaymoqli muzqaymoq)dan voz kechish. Shirinlikxo‘rlarga ozgina quritilgan mevalar, asal, ba'zan quyuqroq shinni, qiyomlar ruxsat etiladi.

Yosh o‘tgach, barcha ayollar to‘lishadi

- To‘g‘ri. Hayotning muayyan davrlarida ayollar semirishga moyil bo‘ladi. Ammo muvozanatlangan parhez va sport bilan uni bemalol nazorat qilish mumkin.

Qomatni saqlab qolish uchun yog‘lar iste’molini kamaytirish kerak. «Yashirin» yog‘larni o‘z ichiga oluvchi mahsulotlar - kolbasa, sirlangan pishloq, xamir ovqatlar, shokoladdan voz keching. Duxovkada pishirilgan, qaynatilgan va dimlangan taomlarga afzallik bergan ma’qul. Qondagi xolesterin miqdorini kamaytirishga yordam beradigan ko‘p to‘yinmagan yog‘ kislotalarini o‘z ichiga olgan baliq (haftasiga ikki-uch marta) va baliq moyini taomnomaga kiriting. Bundan tashqari, unda kalsiy almashinuvida muhim rol o‘ynaydigan va osteoporozdan himoyalaydigan D vitamini mavjud. Dengiz mahsulotlari - qisqichbaqalar, kalmarlar, midiya, boshqalar - oqsil manbaidir, shu bilan birgako‘p to‘yinmagan yog‘ kislotalarini, B guruhi vitaminlari - temir, kalsiy, yodni o‘z ichiga oladi.

Vitaminlarni faqat qishda qabul qilish kerak, yozda meva-sabzavotlar bilan cheklanish mumkin

- Noto‘g‘ri tasdiq. Vitaminlarning yetarli dozasini olish uchun insonning to‘g‘ri ovqatlanishi va vitamin komplekslarini qo‘shimcha ravishda qabul qilishi talab etiladi. Beta-karotin, B guruh vitaminlari, ayniqsa, PP va B12 vitaminlari terining yuqori qatlamini himoyalaydi, ular meva-sabzavot, baliq, tvorog, marjumak, bodomda ko‘p. Mintaqamiz aholisi quyosh nuri teridagi C vitamini miqdorini kamaytirishini bilishi kerak, shu bois qorag‘at, sitrus mevalar, kivi, bulg‘or qalampiri, ko‘katlar, pomidor boshqa mahsulotlardan tez-tez iste’mol qilishga harakat qiling. Nonning qora yoki donli navlarni iste’mol qilgan yaxshiroq - ular o‘zida ko‘p miqdorda oziq moddalarni saqlab qoladi.

Yuliya Reznikova

yozib oldi.

 

O‘xshash yangiliklar

Belgilangan matnni tinglash uchun quyidagi tugmani bosing Powered by GSpeech